Nototenia to biała ryba z wód wokół Antarktydy: delikatne, lekko słodkawe mięso i bardzo mało ości. Wyjaśniamy, jak smakuje, czym różni się od dorsza i jak ją upiec, żeby została soczysta.
Co to za ryba
Nototenia to morska ryba z zimnych wód wokół Antarktydy. Ma białe, jędrne mięso o łagodnym, lekko słodkawym smaku i — co dla wielu jest najważniejsze — bardzo mało ości. Po upieczeniu kręgosłup wyjmuje się z niej niemal w całości, jednym ruchem.
W Polsce jest wciąż mało znana, choć w krajach Europy Wschodniej to ryba obiadowa od dziesięcioleci. Sprzedaje się ją najczęściej jako mrożoną tuszę bez głowy — tak trafia i do nas.
Jak smakuje
Smak jest łagodny, bez wyraźnej „rybności”, z lekko maślaną nutą. To dobra ryba dla kogoś, kto mówi, że nie lubi ryb — zwykle nie lubi bowiem intensywnego zapachu, którego tu nie ma.
Mięso jest białe i zwarte, ale po upieczeniu rozdziela się na duże płaty. Nie rozpada się w garnku jak dorsz i nie wysycha tak łatwo jak mintaj.
Nototenia a dorsz i inne białe ryby
| Nototenia | Dorsz | Sandacz | |
|---|---|---|---|
| Mięso | białe, zwarte, soczyste | białe, łatwo się rozpada | białe, delikatne |
| Ości | bardzo mało | mało | są, ale duże |
| Smak | łagodny, lekko słodkawy | neutralny | delikatny, słodkawy |
| Tłustość | umiarkowana — nie wysycha | chuda | chuda |
| Do czego | piekarnik, patelnia, zupa | panierka, piekarnik | smażenie, zupa |
Według danych publikowanych przez portale kulinarne nototenia dostarcza około 18–20 g białka i kilka gramów tłuszczu na 100 g. Dokładne wartości zależą od partii i sposobu przygotowania — sprawdzaj etykietę konkretnego produktu.
Jak przyrządzić, żeby została soczysta
- Rozmrażaj w lodówce. Kilka godzin albo noc, na sicie nad miską. Ciepła woda psuje strukturę i ryba wychodzi wodnista.
- Osusz przed smażeniem. Mokra ryba nie zbrązowieje, tylko zacznie się dusić.
- Krótko i mocno. W piekarniku 200°C przez 15–20 minut dla całej tuszy; na patelni po 3–4 minuty z każdej strony na dzwonko.
- Nie przesadzaj z przyprawami. Sól, pieprz, cytryna i masło — reszta zagłusza jej łagodny smak.
- Sprawdzaj widelcem. Gotowa ryba jest matowa i rozdziela się na płaty; szkliste mięso przy kręgosłupie znaczy, że potrzebuje jeszcze kilku minut.
Ryba tłusta, a nie chuda — i co z tego wynika
Nototenia mieszka w wodach wokół Antarktydy, gdzie temperatura schodzi poniżej zera. Tłuszcz jest tam warunkiem przeżycia, więc ryba gromadzi go znacznie więcej niż gatunki z ciepłych mórz. Stąd jej kremowa, prawie maślana konsystencja, o której piszą wszyscy, kto raz ją jadł.
Praktyczne skutki są trzy. Po pierwsze, trudno ją przesuszyć — wybacza minutę za długo na patelni, w odróżnieniu od dorsza czy sandacza. Po drugie, dobrze znosi wędzenie i pieczenie bez żadnego tłuszczu z zewnątrz. Po trzecie, szybciej jełczeje: tłuszcz utlenia się szybciej niż chude mięso, więc daty na etykiecie pilnuje się uważniej.
Ile ryby na osobę
Nototenia sprzedawana jest w tuszach, czyli bez głowy i wnętrzności, ale ze skórą i kręgosłupem. Z kilograma tuszy zostaje mniej więcej 650–700 g mięsa — czyli trzy porcje. Na obiad dla czterech osób bierze się półtora kilograma.
Do jakich dań pasuje
Najprościej — upieczona w całości z cytryną i ziołami, jak w naszym przepisie na rybę z grilla z cytryną i oregano. Dzwonka świetnie sprawdzają się smażone w panierce, a z głowy i ogona wychodzi dobry wywar do solanki rybnej.
Nototenia nadaje się też na parze — mięso jest na tyle zwarte, że nie rozpada się w koszyku. Przepis mamy tutaj: ryba na parze z warzywami.
Skąd pochodzi
Nototenia to nie jeden gatunek, tylko cała rodzina ryb z wód Antarktyki i południowego Atlantyku. W handlu najczęściej trafia się nototenię marmurkową. Łowi się ją w rejonach objętych limitami połowowymi, dlatego bywa okresowo niedostępna — to nie jest ryba, która leży na półce cały rok jak dorsz czy morszczuk.
Jeśli akurat jest, warto brać z zapasem: mrożona trzyma się miesiącami, a następna partia potrafi przyjść dopiero za kilka tygodni.
Jak kupować i przechowywać
Mrożoną tuszę trzymaj w zamrażarce do daty z etykiety i rozmrażaj tylko raz — ponownie zamrożona ryba traci soczystość i strukturę. Rozmrożoną przechowuj w lodówce nie dłużej niż dobę.
Dobra tusza ma jasną, gładką skórę bez żółtych plam i lodowego „szronu” w środku opakowania — gruba warstwa lodu oznacza, że produkt był rozmrażany.
Co mamy u nas
Prowadzimy nototenię jako mrożoną tuszę na wagę — kupujesz dokładnie tyle, ile potrzebujesz. Jeśli akurat jej zabraknie, najbliższym zamiennikiem pod względem mięsa jest sandacz patroszony, a najtańszym filet z pangasiusa. Całą naszą półkę z rybami mrożonymi znajdziesz w kategorii Ryby mrożone.
Produkty z tego poradnika
